Welke vaccins hebben een booster? En hoe lang ben je dan beschermd?

Welke vaccins hebben een booster? En hoe lang ben je dan beschermd?

Niet elk vaccin heeft een herhaalprik. Sommige series beschermen na afronding lang, of levenslang. Andere vaccins moet je wél opnieuw halen.

Dit overzicht is voor gezonde mensen in Nederland, op basis van het Rijksvaccinatieprogramma (RVP), de LCI-richtlijnen van het RIVM en het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (LCR). Het is informatie, geen medisch advies.

Wat is een booster?

Een booster is een extra prik ná een volledige basisserie, omdat de bescherming afneemt.

Dat is iets anders dan:

• de tweede of derde prik van een serie, zoals hepatitis A of hepatitis B
• een jaarlijkse prik, zoals de griepprik, omdat het virus verandert
• extra prikken na een beet of een wond, zoals bij rabiës of tetanus

Deze vaccins hebben wél een booster

DTP (difterie, tetanus, polio). Elke 10 jaar na een volledige serie. Nooit eerder gevaccineerd? Dan eerst drie prikken. Het RVP zegt: na de DTP-prik op 14 jaar ben je ongeveer 10 jaar beschermd tegen difterie en tetanus, en waarschijnlijk levenslang tegen verlamming door polio. Het LCR adviseert dezelfde 10-jaarsherhaling voor reizigers.

Kinkhoest. Het acellulaire vaccin beschermt volgens de LCI ongeveer 4 tot 6 jaar. Kinderen krijgen een herhaalprik op 5 jaar. Volwassenen hebben geen vast interval. Ben je zwanger, dan raad het RIVM de kinkhoestprik aan vanaf 22 weken, bij elke zwangerschap opnieuw.

Buiktyfus. Eén prik beschermt 3 jaar, zegt het LCR. De bescherming is niet volledig. Herhaal elke 3 jaar als je nog risico loopt.

Japanse encefalitis. Twee prikken binnen een maand geven 2 jaar bescherming. Vanaf een jaar later kan een derde prik. Daarna 10 jaar, volgens het LCR.

Tekenencefalitis. Drie prikken (maand 0, 1 en 6). Daarna een booster na 3 jaar. Vervolgens elke 5 jaar als je jonger bent dan 60, en elke 3 jaar vanaf 60 jaar, volgens de LCI. Het LCR noemt voor reizigers van 50 jaar en ouder soms een extra dosis in de basisserie.

Cholera. Gewone reizigers krijgen dit in Nederland meestal niet. Volgens het LCR beschermt één vaccinatie 6 maanden bij kinderen van 2 tot 5 jaar, en 2 jaar bij oudere kinderen en volwassenen.

Meningokokken ACWY. Eén prik beschermt minimaal 10 jaar, zegt het LCR. Voor pelgrims naar Mekka is het bewijs 5 jaar geldig.

Gele koorts. Meestal geen booster. Eén prik beschermt in de meeste gevallen levenslang. Het bewijs is sinds 1 juli 2016 levenslang geldig. De LCI raadt wél een herhaalprik aan bij vaccinatie tijdens zwangerschap, hiv, of laboratoriumwerk met het virus.

Rabiës. Twee prikken vóór de reis geven levenslange basisbescherming, zegt de LCI. Geen standaardbooster voor reizigers. Na een beet, krab of lik zijn altijd extra prikken nodig.

Griep. Jaarlijks, voor mensen met extra risico. De LCI zegt: antistoffen blijven ongeveer 24 weken op peil. Het vaccin is na een half jaar uitgewerkt, en het virus verandert.

COVID-19. Voor risicogroepen een najaarsronde. Het RIVM houdt bij voorkeur 6 maanden aan na de vorige prik, minimaal 3 maanden.

Pneumokokken. Het oudere PPV23-vaccin wordt elke 5 jaar herhaald. Na het nieuwere conjugaatvaccin PCV20 is bij volwassenen vooralsnog geen herhaalprik nodig, zegt de LCI.

Deze vaccins hebben géén booster na de serie

Hepatitis A. Twee prikken, minstens 6 maanden uit elkaar. Na de eerste prik 1 jaar bescherming. Na de tweede 50 jaar, volgens de publieke LCR-pagina. De LCI zegt: bij gezonde mensen is daarna geen extra prik nodig. Modellen wijzen op 50 jaar, mogelijk levenslang.

Hepatitis B. Drie prikken. Daarna in principe levenslang, als je lichaam goed heeft gereageerd. Een booster is dan niet nodig. Sommige beroepen doen wél een bloedtest.

HPV. Twee prikken met 6 maanden ertussen, in het RVP rond 10 jaar. De LCI ziet na 12 jaar nog goede bescherming. Een latere booster is vooralsnog niet nodig.

BMR (bof, mazelen, rodehond). Twee prikken. Daarna waarschijnlijk levenslang tegen mazelen en rodehond. Voor de bof is dat minder duidelijk. Na twee prikken is 99% beschermd, zegt het RVP.

Gordelroos. Twee prikken met Shingrix. Het RIVM zegt: de bescherming houdt minstens 6 tot 10 jaar aan. Er is nog geen standaard derde prik.

Dengue en chikungunya. Het LCR zegt dat nog onbekend is hoe lang de vaccinatie beschermt.

Kinderen: boosters in het Rijksvaccinatieprogramma

Kinderen krijgen herhaalprikken al in het schema. Volgens rijksvaccinatieprogramma.nl onder meer:

• 12 maanden: DKTP-Hib-HepB en pneumokokken
• 14 maanden: BMR en MenACWY
• 3 jaar: tweede BMR (sommige geboortejaren later, via inhaal)
• 5 jaar: DKT
• 10 jaar: HPV, twee keer
• 14 jaar: DTP en MenACWY (DTP op 14 jaar vanaf geboortejaar 2016)

Daarna zit DTP niet meer in het RVP. Voor difterie en tetanus blijft elke 10 jaar een herhaalprik verstandig, vooral als je gaat reizen.

Wat betekent dit voor jouw overzicht?

Schrijf per prik de datum, de naam van het vaccin en of de serie af is. Dan zie je of je een booster nodig hebt, of alleen nog de volgende dosis van dezelfde serie.

Met Vaxy bewaar je die gegevens op één plek. Zo mis je minder snel een DTP na 10 jaar, of de tweede hepatitis A-prik.

Twijfel je? Vraag het je huisarts, de GGD of een reizigersvaccinatiebureau. Mensen met een verminderde weerstand, zwangeren en sommige beroepen hebben vaak een ander schema.

Korte antwoorden

Welke vaccins hebben een booster? DTP elke 10 jaar, buiktyfus elke 3 jaar, plus tekenencefalitis, Japanse encefalitis en cholera. Griep en corona voor risicogroepen elk jaar.

Hoe lang werkt DTP? 10 jaar tegen difterie en tetanus. Polio na het kinderschema waarschijnlijk levenslang tegen verlamming.

Moet hepatitis A later opnieuw? Niet na twee prikken. Na de tweede dosis 50 jaar volgens het LCR.

Is gele koorts levenslang? Meestal wel. Soms is een extra prik nodig, bijvoorbeeld bij hiv.

Bronnen

• Rijksvaccinatieprogramma: vaccinatieschema
• RVP: DTP-vaccinatie
• RVP: BMR-vaccinatie
• LCR: informatie over vaccinaties
• LCI: tetanus
• LCI: hepatitis A-vaccinatie
• LCI: hepatitis B-vaccinatie
• LCI: gele koorts
• LCI: TBE-vaccinatie
• LCI: kinkhoestvaccinatie
• LCI: HPV-vaccinatie
• LCI: pneumokokkenvaccinatie
• LCI: influenzavaccinatie
• LCI: COVID-19-vaccinatie
• LCI: rabiës
• RIVM: coronaprik
• RIVM: gordelroosvaccinatie
• RIVM: vaccinaties tijdens de zwangerschap