Komt dengue al voor in Nederland?

In Europees Nederland alleen bij reizigers. Het RIVM heeft nog geen lokale besmetting vastgesteld. In Caribisch Nederland komt dengue wél voor, met grotere uitbraken in 2023–2024. In Zuid-Europa zijn er al lokale gevallen, onder meer in Frankrijk, Italië en Spanje.

Gaat de tijgermug zich hier vestigen?

Nog niet. De NVWA bestrijdt introducties. Het RIVM zegt: méér tijgermuggen komen vooral door handel en reizen, niet door klimaat. De Gezondheidsraad verwacht vestiging op sommige plekken binnen 2 tot 5 jaar. Dán maken hogere zomertemperaturen lokale dengue mogelijk na introductie door een reiziger.

Welke ziekten zijn hier al veranderd?

Tekenencefalitis sinds 2016 in Nederlandse teken, met 8 meldingen van infectie in Nederland in 2024. Westnijlvirus in 2020 bij 8 mensen. Lyme via teken is al lang aanwezig. Warmer water verhoogt het risico op vibrio en legionella.

Moet ik me in Nederland laten vaccineren tegen dengue of TBE?

Het RIVM zegt: voor tekenencefalitis in Nederland geen vaccinatie nodig. Voor reizen naar landen waar TBE of dengue veel voorkomt: vraag het LCR, je huisarts of een vaccinatiebureau. Er bestaan vaccins tegen dengue en TBE.

Is dit medisch advies?

Nee. Dit is uitleg op basis van RIVM, Gezondheidsraad, ECDC en WHO. Bij klachten na een muggen- of tekenbeet: huisarts.

Terug naar artikelen

Gezondheidstips

Nieuwe infectieziekten in Nederland door klimaatverandering

2026-08-26 8 min lezenVaxy

Nieuwe infectieziekten in Nederland door klimaatverandering

Dengue klinkt tropisch. In Europees Nederland is het dat nog: een ziekte die reizigers meenemen. De Gezondheidsraad waarschuwde in mei 2026 toch: door klimaatverandering worden de omstandigheden hier gunstiger voor ziekten via muggen, teken en water.

Het RIVM zegt het voorzichtiger. Klimaat is één factor. Handel, reizen en hoe we wonen doen vaak meer. Een nieuwe mug in Nederland is niet automatisch de schuld van een warmere zomer.

Dit is uitleg, geen medisch advies.

Dengue: nu import, later misschien lokaal

Dengue verspreidt zich via de gelekoortsmug en de Aziatische tijgermug. De WHO schat wereldwijd honderden miljoenen infecties per jaar. Koorts, spierpijn, soms ernstige bloedingen.

Volgens de LCI-richtlijn van het RIVM is dengue in Europees Nederland een importziekte. Er is tot nu toe geen lokale besmetting vastgesteld. Wel steeg het aantal positieve tests bij terugkerende reizigers: gemiddeld 136 per jaar in 2014–2019, 367 in 2023 en 544 in 2024.

In Caribisch Nederland komt dengue wél voor. Het RIVM noemt tientallen gevallen per jaar en grotere uitbraken in 2023–2024. De Gezondheidsraad geeft die eilanden voorrang, omdat de risico’s daar groter en diverser zijn.

In Zuid-Europa is lokale dengue al gebeurd. Het ECDC houdt gevallen bij in onder meer Frankrijk, Italië, Spanje en Kroatië. In 2026 meldde tot begin augustus alleen Frankrijk een lokale denguebesmetting in Europees vasteland.

Er bestaan denguevaccins. Die zijn in Nederland bedoeld voor reizigers, niet voor de hele bevolking. Vraag het LCR of een reizigersvaccinatiebureau.

De tijgermug: bestrijding koopt tijd

De Aziatische tijgermug (Aedes albopictus) kan dengue, chikungunya en zika overdragen. In het Middellandse Zeegebied zit ze stevig. In Nederland nog niet, dankzij bestrijding door VWS en de NVWA.

Het RIVM is helder: méér vondsten in Nederland komen vooral door handel en reizen, niet door klimaatverandering. Stel dat de mug zich wél vestigt, dan speelt klimaat wél. Bij hogere zomertemperaturen vermenigvuldigen virussen in muggen sneller.

De Gezondheidsraad verwacht vestiging op bepaalde locaties binnen 2 tot 5 jaar. Daarna kunnen lokale dengue-uitbraken volgen als een viremische reiziger het virus meeneemt.

In augustus 2026 publiceerde de NVWA DNA-onderzoek: de mug komt via meerdere introducties binnen, onder meer via gebruikte banden en luchthavens. Op sommige plekken overleefde ze de winter. Bestrijding kan een populatie wél wegkrijgen.

Wat is er al in Nederland?

Niet alles is toekomstmuziek.

Tekenencefalitis (TBE). Sinds 2016 weten we dat Nederlandse teken het virus kunnen dragen, onder meer op de Sallandse en Utrechtse Heuvelrug. Tussen 2016 en juni 2024 waren er 23 patiënten die de infectie in Nederland opliepen. In 2024 8 meldingen. Sinds 1 maart 2025 is TBE met neurologische klachten meldingsplichtig. Ongeveer 1 op 1500 teken in bekende gebieden draagt het virus. Bij Lyme is dat ongeveer 1 op 5. Het RIVM zegt: in Nederland geen TBE-vaccinatie nodig. Wél bij reizen naar landen waar TBE veel voorkomt.

Westnijlkoorts. In 2020 liepen 8 mensen in Nederland het virus op, vooral rond Utrecht, via de gewone huissteekmug. Het virus zit in vogels. De Gezondheidsraad noemt warmere zomers gunstig voor overdracht. Het risico voor de meeste mensen blijft klein.

Lyme. Al lang de meest voorkomende tekenziekte hier. Meer teken door milder weer verhoogt het contact, zegt ook de Gezondheidsraad.

Water. Nederlandse kustwateren zijn geschikter geworden voor Vibrio. Warmer oppervlaktewater helpt ook legionella en blauwalg.

Chikungunya en zika volgen hetzelfde muggenverhaal als dengue: nu vooral een reisrisico, later mogelijk lokaal als de tijgermug blijft.

Wat kun je zelf doen?

Op reis naar gebieden met dengue of TBE: vraag tijdig of vaccinatie zinvol is.
In Nederland: teken checken na groen, muggen weren in de avond.
Koorts na een tropische reis: huisarts, en zeg waar je was.

Schrijf vaccinaties en reisprikken op. Met Vaxy zie je of dengue of TBE al in je overzicht staat vóór je vertrekt.

Dit artikel is informatie, geen medisch advies.

Korte antwoorden

Komt dengue hier al voor? In Europees Nederland alleen bij reizigers. In Caribisch Nederland wél. Lokale overdracht in Zuid-Europa bestaat al.

Gaat de tijgermug zich vestigen? Nog niet, door bestrijding. De Gezondheidsraad verwacht dat op sommige plekken binnen 2 tot 5 jaar.

Welke ziekten zijn hier al? TBE sinds 2016, westnijl in 2020 bij mensen, Lyme al langer. Warmer water: vibrio en legionella.

Moet ik me hier vaccineren tegen dengue of TBE? Voor wonen in Europees Nederland meestal niet. Voor bepaalde reizen soms wel. Vraag LCR, huisarts of GGD.

Nieuwe infectieziekten in Nederland door klimaatverandering

Nieuwe infectieziekten in Nederland door klimaatverandering

Dengue: nu import, later misschien lokaal

De tijgermug: bestrijding koopt tijd

Wat is er al in Nederland?

Wat kun je zelf doen?

Korte antwoorden

Bronnen

Download Vaxy gratis